Porta aberta para poder coñecer o que facemos no DO, informarse sobre temas relacionados coa diversidade, inclusión, educación, ... e compartir as túas opinións e suxestións.

5 mar. 2017

A HIPERSEXUALIZACIÓN DA SOCIEDADE: NENAS SEXYS, INFANCIA FRÁXIL.

A hipersexualización da sociedade: nenas sexys, infancia fráxil
Tradución do artigo de Cristina Sen en La vanguardia.

Os expertos aseguran que a falsa madurez e o feito de vivir rodeado de mensaxes sexuais afecta á autoestima.
Soa a hipocrisía que a sociedade leve as mans á cabeza cando se expón o debate da sexualización cada vez máis temperá da infancia, sobre todo das nenas. Unha sociedade que di que observa pasmada as fotos que as adolescentes e preadolescentes colgan nas súas redes sociais, a roupa que visten, a maquillaxe que aparece cada vez máis pronto. Só con observar ao redor queda claro que os máis novos beben dun mundo no que se produciu unha hipersexualización xeneralizada, onde a sexualidade púxose no centro cunhas connotacións moi concretas.

Nos vídeos musicais, a publicidade, as series ou a moda aparece en moitísimas ocasións este pano de fondo da hipersexualización (sobre todo da muller), os corpos como reclamo e como mercadoría. Neste contexto, nunha cultura tamén moi visual, sinala Begonya Enguix, antropóloga e profesora da UOC, engádense as redes sociais e o uso que fan delas os mozos e mozas cada vez máis novas. Unha redes sociais mediatizadas, indica, pola imaxe, xa que é a imaxe que se proxecta nelas a que estrutura as relacións e convértea nunha medida do éxito.

Desde idades moi temperás (que pode empezar mesmo antes dos dez anos) se atisba o perigo de crecer baixo a falsa crenza de que o éxito social está vinculado á imaxe, explica Amàlia Gordóvil, profesora de Psicoloxía e Ciencias da Educación (UOC), e córrese o risco nestas idades de perder unha serie de valores fundamentais como a espontaneidade, o gozar ou a creatividade.

Una niña modelo posa en una red social.
Nena modelo en rede social (Instagram).
Nos nenos percíbese menos porque neste mundo da infancia trasládanse tamén os roles de xénero dos adultos, pero as nenas si que poden acabar a longo prazo actuando como obxectos sexuais. É dicir, indica Begonya Enguix, asumir un sistema de relacións de xénero no que elas están para agradar ao mozo, ao home.

A translación ao mundo dos máis novos desta sociedade hipersexualizada afecta o desenvolvemento natural das etapas da vida, altera o crecemento durante a infancia, indican os expertos. As nenas sobre todo aparecen situadas nunha falsa madurez que non entenden, rodeadas de mensaxes de contido sexy que pode desembocar nunha falta de seguridade, na construción de mozas fráxiles que sentirán obrigadas a librar unha batalla co seu corpo en busca dun ideal inexistente.

A vida centrada na mirada do outro resta autonomía persoal e queimar etapas vitais para nenos e nenas, lembra Gordòvil, psicóloga no centro GRAT, afecta á autoestima. E a separación entre a conduta sexual e a afectiva pode expor nos futuro problemas relacionales.

Falar dunha sociedade hipersexualizada non é facelo desde a mojigatería. Enténdese que a sexualidade é liberdade e é necesaria tamén unha información sexual adecuada para os máis novos. Así mesmo, a adolescencia ten un pulso reivindicativo que se expresa tamén nas formas de vestir, un momento no que se producen cambios físicos, a propia imaxe cobra importancia e é lóxico querer gustar. Pero isto non é sexualización.

A sexualización consiste, segundo un informe do Parlamento Europeo, nun enfoque instrumental da persoa mediante a percepción da mesma como obxecto sexual á marxe da súa dignidade e os seus aspectos persoais. "A sexualización supón tamén a imposición dunha sexualidade adulta ás nenas e os nenos, que non están nin emocional, nin psicolóxica, nin fisicamente preparados para iso", indícase.
Precisamente o Parlamento Europeo abordou este debate fai catro anos cando constatou con alarma o aumento do número de imaxes de nenos con enfoque sexual. Os puntos traballados na comisión de Dereitos da Muller e Igualdade expuñan algunhas reflexións sobre as consecuencias desta erotización, nun traballo que abarcaba dos seis ata os trece anos.

A influencia negativa da sexualización na autoestima, sinalábase, pode levar a trastornos de alimentación de base psíquica. E alertábase, sobre todo, de que este perigo de autoobjetualización "incrementa a posibilidade de condutas agresivas cara ás nenas". Degradar o valor da muller, subliñábase, contribúe a un incremento da violencia contra as mulleres e ao reforzo de actitudes e opinións sexistas que a longo prazo acaban derivando en discriminación laboral, acoso ­sexual e infravaloración dos seus logros.

COMISIÓN DE DEREITOS DA MULLER E IGUALDADE DO PARLAMENTO EUROPEO
Así mesmo, poñíase o acento no crecente número de nenos e nenas que acceden a internet a idades cada vez máis temperás, o que supón tamén avanzar o primeiro contacto coa pornografía.
No libro American girls (2016), a súa autora Nancy Jo Salgues explica a través do testemuño de decenas de mozas estadounidenses unha sociedade na que todas (pequenas, novas, maiores) queren parecer hot. E onde os sexting rings "nos que fotografías de adolescentes espidos compártense en amplos grupos" existen na maioría de institutos. Entre outras cuestións, a autora indica que os nenos estadounidenses empezan a ver pornografía na internet aos seis anos, e que a gran maioría fixérono antes de cumprir os dezaoito.

A hipersexualización da sociedade é un feito, sinala a profesora Begonya Enguix, pero tamén se debe remarcar que á vez crece a conciencia crítica e a denuncia. Tiveron repercusión internacional as críticas a Vogue cando utilizou no 2011 a unha modelo de dez anos con roupa e poses de muller adulta. Desde entón, a publicación comprometeuse a non utilizar modelos menores de dezaseis. Nunha escala moi distinta, hai uns días as redes reaccionaban contra un disfrace infantil de enfermeira sexy que se vendeu o ano pasado en San Blas (Madrid).


É evidente que non toda a sociedade compra esta hipersexualización, pero tamén é obvio que as mensaxes se atopan por todas partes e, por tanto, fíltranse en todas as idades. No seu estudo O corpo das mulleres e a sobrecarga de sexualidade, a profesora de Socioloxía do Xénero (Universidade da Coruña), Rosa Cobo Bedia, indica que o contexto no que se produce esta hipersexualización é un ?mercado libre e sen límites que entendeu que os corpos das mulleres son unha mercadoría da que se extraen plusvalías necesarias para a reprodución social dos patriarcados e o capitalismo neoliberal?.

Entre outras cuestións, Cobo indica que tras o éxito do feminismo radical en EE.UU. chegou unha dura campaña antifeminista que callou nos anos noventa cunha alianza entre a reacción patriarcal e o neoliberalismo que tivo "graves consecuencias para as mulleres" en termos de subordinación e explotación económica.
Pero este discurso patriarcal, explica, non só reclama a volta das mulleres á vida doméstica e a exaltación da maternidade, senón que apela tamén á sexualidade feminina. Aprópiase da liberdade sexual dos anos 60 e 70, pero vista como un "dereito natural" dos homes. E redeseñar así o ideal de feminidade incorporando elementos explícitos de sexualidade. Baixo o paradigma da liberdade sexual o que se produce é unha ampliación do "marco de dereitos masculino".

Cobo considera que o atractivo sexual converteuse en parte fundamental do novo modelo que se esixe a adolescentes e mulleres adultas, imaxes sexualizadas que eclipsan outros tipos de representación feminina. Esta presión para que as mulleres fagan do seu corpo e da súa sexualidade o centro da súa existencia maniféstase nunha cultura da exaltación da sexualidade, na pornografía e na prostitución, sinala a profesora. A muller, de novo, despersonalizada baixo o discurso de que a sexualización forma parte da natureza feminina.

Pero isto xa non é suficiente. O dominio masculino e o neoliberalismo, indican as expertas, puxeron no mercado os corpos das nenas. Só cabe por tanto a reacción crítica.

A idade e as pasarelas de moda
O debate sobre a idade na que as mozas modelos poden subir ás pasarelas prendeu tamén no mundo da moda e levou nos últimos anos a elaborar distintas recomendacións. O CFDA (Consello de Deseñadores Americano) aconsellou no 2012 que a idade mínima para desfilar fose de 16 anos, un consello que xurdiu despois do estudo realizado por The Model Alliance. Esta plataforma xurdida para reivindicar e vixiar os dereitos das mozas que traballan no mundo da moda realizou unha enquisa entre 240 modelos. Os resultados indicaron que a maioría (un 54,7%) empezaron entre os 13 e os 16 anos, mentres que un 37,3% fixérono entre os 17 e os 20 anos. A enquisa tamén revelou que unha maioría das mozas menores de 18 anos nunca ou case nunca están acompañadas polos pais ou algún titor durante o seu traballo.
A fundadora de The Model Alliance é a exmodelo Sara Ziff, quen coñecendo por dentro a profesión decidiu dar un paso á fronte para denunciar unha industria desregulada na que non se ten en conta o benestar emocional das novas. E onde, ao seu entender, as lucrativas carreiras dunhas poucas supermodelos esconde as duras condicións económicas das demais. Ziff denuncia que o acordo sobre os 16 anos rompe en moitas ocasións.

A reflexión do Europarlamento
1. Contexto. O Parlamento Europeo abordou o debate sobre a sexualización da infancia (sobre todo das nenas) no 2012. Cinco anos antes fíxoo en Estados Unidos a Academia Americana de Psicoloxía polo que se considera un problema social que segue vivo.
2. Violencia. Entre as súas advertencias, o Parlamento indica que as manifestacións de sexualización das nenas, que poden levar á autoobjetualización incrementan a posibilidade de condutas agresivas cara a elas. Degradar o valor da muller contribúe ao aumento da violencia.

3. Definición. A sexualización non é sinónimo de sexualidade senón que debe entenderse como un enfoque instrumental da persoa mediante a percepción da mesma como obxecto sexual, sendo valorada en función do seu atractivo persoal, Supón tamén a imposición dunha sexualidade adulta aos nenos, sobre todo ás nenas, que non están preparados nin emocional, nin psicolóxica nin fisicamente para iso. A sexualización choca co desenvolvemento natural e saudable da sexualidade.

No hay comentarios:

Publicar un comentario